Co oznaczałby polexit?

Utratę rynku, na który idzie trzy czwarte polskiego eksportu, funduszy wartych netto 161 mld euro od 2004 roku – i samotność na granicy z Rosją.

Tak brzmi krótki bilans. Ale skoro co czwarty Polak mówi dziś sondażowniom, że rozważyłby wyjście, temat zasługuje na poważne rozliczenie, nie na machnięcie ręką.

Skąd w ogóle ten temat

Niezadowolenie z Unii ma w Polsce realne źródła. Lata sporów o praworządność i wstrzymane fundusze, poczucie, że Zielony Ład pisano bez oglądania się na polskie górnictwo i rolnictwo, spory o migrację, wrażenie, że najwięksi rozgrywają Unię między sobą. Kto te frustracje zbywa wzruszeniem ramion, ten oddaje temat walkowerem – więc policzmy wszystko na chłodno.

Rachunek gospodarczy

Do Unii trafia 74,8 % polskiego eksportu – towarów za setki miliardów euro rocznie, od mebli po części samochodowe. Polexit nie skasowałby tego handlu z dnia na dzień, ale wyjąłby go ze wspólnego rynku: wróciłyby kontrole, certyfikacje, reguły pochodzenia. Brytyjczycy, z gospodarką znacznie mniej zrośniętą z kontynentem, płacą za to według własnych rządowych szacunków 4–8 % PKB w długim okresie.

Do tego fundusze: 161,6 mld euro netto od 2004 roku – najwięcej w historii Unii. Można zasadnie spierać się o to, czy zawsze wydawane mądrze; nie da się spierać z tym, że przebudowały kraj.

Rachunek bezpieczeństwa

Tu polexit różni się od brexitu fundamentalnie. Wielka Brytania jest wyspą za kanałem; Polska graniczy z Rosją, Białorusią i wojną. Unia nie jest sojuszem wojskowym – od tego jest NATO – ale jest drugą kotwicą: wspólne sankcje, wspólne zakupy amunicji, fundusze obronne, presja gospodarcza, której żadne państwo średniej wielkości nie wywrze samo. Wyjście z Unii przy tej granicy oznaczałoby dobrowolne zrzucenie jednej z dwóch lin asekuracyjnych – dokładnie wtedy, gdy wspinaczka robi się najtrudniejsza.

Co Polska naprawdę by odzyskała

Uczciwość wymaga dokończenia rachunku. Poza Unią Polska odzyskałaby pełną swobodę stanowienia prawa bez oglądania się na trybunał w Luksemburgu, własną politykę handlową i migracyjną, koniec sporów o praworządność. To nie są rzeczy urojone – to realna waluta suwerenności formalnej.

Pytanie brzmi tylko, ile jest warta w praktyce. Brytyjczycy odzyskali ją w komplecie – i przekonali się, że państwo średniej wielkości „samo na morzu” nie dyktuje warunków nikomu: przyjmuje je, tyle że już bez miejsca przy stole. Suwerenność, która się liczy, to zdolność wpływania na własny los – a tej piąte państwo Unii ma dziś przy stole więcej niż jakiekolwiek państwo pod jej drzwiami.

Wszystkie pytania →