Czy Europa obroniłaby się bez Ameryki?

Zasobami tak. Europa ma wobec Rosji dziesięciokrotnie większą gospodarkę i więcej żołnierzy. Problem leży gdzie indziej: prawie trzydzieści armii bez wspólnego dowództwa.

To krótka odpowiedź. Dłuższa zajmie pięć minut – i dotyczy Polski bardziej niż kogokolwiek innego w Europie.

Ile siły ma Europa

Zacznijmy od tego, co da się policzyć. Unia Europejska liczy 450 milionów mieszkańców, Rosja – 144 miliony. Europejska gospodarka jest mniej więcej dziesięć razy większa od rosyjskiej. Europejscy członkowie NATO wydają na obronność ponad 400 miliardów dolarów rocznie; rosyjski budżet wojskowy to nominalnie około 150 miliardów, a po uwzględnieniu siły nabywczej różnica maleje, ale nie znika.

Żołnierzy w służbie czynnej europejskie państwa NATO mają łącznie około 1,9 miliona. Rosja po czterech latach wojny – około 1,3 miliona, z planem rozbudowy do 1,5 miliona.

Na papierze Europa prowadzi więc niemal we wszystkim.

W czym tkwi haczyk

Siła armii to nie suma rubryk w tabeli. Rosja ma jedną armię z jednym dowództwem. Europa ma ich prawie trzydzieści – każdą z własnym sztabem, własnymi zakupami i własnym parlamentem decydującym o użyciu wojska.

Monachijska Konferencja Bezpieczeństwa policzyła przed laty, że europejskie państwa utrzymują około 178 różnych systemów uzbrojenia. Stany Zjednoczone – trzydzieści. Każdy typ to osobne części zamienne, osobna amunicja, osobne szkolenie – i pieniądze, które rozpuszczają się w dublowaniu zamiast budować siłę.

Do tego dochodzą zdolności, których Europie po prostu brakuje, bo od dekad dostarczała je Ameryka: satelity rozpoznawcze, tankowanie w powietrzu, transport strategiczny, tłumienie obrony przeciwlotniczej. Instytuty Bruegel i Kiel policzyły, czego wymagałaby obrona Europy bez amerykańskiego udziału: około 300 tysięcy żołnierzy więcej i wydatki wyższe o co najmniej 250 miliardów euro rocznie. Nie dlatego, że Europa jest biedna – dlatego, że płaci za rozdrobnienie.

Ile jest czasu

Szacunki zachodnich wywiadów mówią, że Rosja może być zdolna do dużej wojny konwencjonalnej około lat 2029–2030. To oceny zdolności, nie przepowiednie – ale obronę planuje się według wariantu gorszego.

Jedno warto dodać: Europa ma broń jądrową. Francja około 290 głowic, Wielka Brytania około 225. To nie amerykański arsenał, ale odstraszanie na kontynencie istnieje.

Gdzie w tym wszystkim Polska

Polska zrobiła więcej niż ktokolwiek: największe wojska lądowe w Unii, 4,83% PKB na obronność – najwyższy wskaźnik w całym NATO – i program rozbudowy armii do 300 tysięcy żołnierzy. Jeżeli ktoś w Europie ma prawo mówić o obronie poważnie, to Warszawa.

I właśnie dlatego z polskiej perspektywy odpowiedź na tytułowe pytanie boli najbardziej. Polska może być wzorem, ale nie może być całością: żaden narodowy budżet nie kupi satelitów, osłony jądrowej ani głębi strategicznej. Najsilniejsza armia regionu potrzebuje kontynentu, który umie działać jak jedność – inaczej jej siła kończy się tam, gdzie zaczyna się cudza opieszałość.

Więc: obroniłaby się czy nie?

Uczciwa odpowiedź brzmi: dziś z trudem. Krótką, gwałtowną wojnę na wschodniej flance Europa bez Ameryki prowadziłaby ryzykownie – brakuje jej dowodzenia, logistyki i części kluczowych zdolności. Długiej wojny Rosja przeciwko dziesięciokrotnie większej gospodarce wygrać nie może.

Europa nie jest słaba. Europa jest nieuporządkowana – a to akurat decyzja, którą można zmienić. Polska głośniej niż ktokolwiek pokazuje, jak wygląda pierwszy krok; drugi należy do kontynentu.

Wszystkie pytania →